حسن حسين زاده شانه چى
133
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
درگيرىهاى فرسايشى طولانى ، قدرت خود را از دست داده بود و ديگرى ، يكى از اميران تركنژاد دربار ، به نام توزون بود ، كه به سختى با ناصر الدوله بر سر اين منصب نزاع داشت و در نهايت وى به سال 331 ق ، با شكست نيروهاى حمدانيان وارد بغداد شد و از جانب خليفه المتقى ، كه هيچ اختيارى در اداره امور نداشت ، به جاى ناصر الدوله به امير الامرايى منصوب گرديد « 1 » و دوران كوتاه امارت ناصر الدوله حمدانى به سرآمد . وى از اين پس به موصل بازگشته ، در تحكيم پايههاى حكومت مستقل خود بر جزيره تلاش كرد و منصب امير الامرايى ، يك چند در دست امراى تركنژاد دربارى ، توزون و پس از او ابن شيرزاد ، بود تا با بر آمدن آل بويه و استيلا آنان بر بغداد در سال 334 ق ، اين منصب از آن امير شيعى مذهب اين خاندان ، احمد معز الدوله ( م 356 ق ) گرديد . به هر تقدير اگرچه اميران شيعه مذهب نتوانستند مدت قابل توجهى بر اين مسند باقى بمانند و عملكرد چشمگيرى داشته باشند ، حضور آنان در اين عرصه نشاندهندهء پيشرفت و توسعهء سياسى شيعيان در اين عصر مىباشد كه تا حد دستيابى به بالاترين مقامات حكومتى پيش رفتند . ج ) در مناصب ادارى و حكومتى در عصر غيبت صغرى باتوجه به موقعيت سياسىاى كه براى شيعيان فراهم شده بود ، بهويژه از نيمه دوم اين عصر ، كه به سبب اوضاع داخلى حكومت عباسى ، اين موقعيت سياسى توسعهء بيشترى يافت ، شمارى از شخصيتهاى شيعه مذهب ، در مناصب ادارى و حكومتى عباسيان نفوذ كرده و تصدى برخى امور را به دست گرفتند . اين امر در تغيير وضعيت عمومى شيعيان بىتأثير نبود ، بهخصوص كه در بين اين شخصيتهاى متنفذ سياسى ، افرادى چون نائب خاص امام دوازدهم
--> ( 1 ) . ابن اثير ، همان ، ص 399 .